Eind september is het zover: de restauratie van de Gieterse Koornmeule gaat van start! Van de fundering tot aan het dak wordt in eerste instantie de romp teruggebracht naar zijn oorspronkelijke staat en weer compleet gemaakt.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door De Molenmakers bv uit Tzummarum (Friesland), een gespecialiseerd bedrijf met een indrukwekkende geschiedenis en veel ervaring met het restaureren en onderhouden van molens. Indien mogelijk zal de aannemer voor bepaalde werkzaamheden plaatselijke bedrijven inschakelen.
Zolder voor zolder omhoog
De restauratie begint bij de fundering. Waar nodig wordt deze hersteld, waarna de werkzaamheden letterlijk zolder voor zolder omhooggaan. Ramen, deuren, metselwerk en het binnenwerk worden in de oude staat teruggebracht. Ook de dakramen en het rieten dak worden aangepakt.
Een bijzonder onderdeel van de restauratie is het terugplaatsen van de authentieke maalstenen. De met koppengeld aangeschafte stenen zorgen ervoor dat een belangrijk onderdeel van de geschiedenis weer zichtbaar wordt. Het wordt uiteraard een restauratie waarbij met veel aandacht voor het oorspronkelijke materiaal en de historische details wordt gewerkt.
Een molenmakersbedrijf met een lange geschiedenis
Rolf Dijkema van De Molenmakers kijkt ernaar uit om in Giethoorn aan de slag te gaan. Zijn bedrijf werd officieel opgericht in 1901, maar onderzoek heeft uitgewezen dat de geschiedenis van het bedrijf zelfs teruggaat tot 1854. Rolf, die al vanaf zijn 14e met molenrestauratie bezig is, kwam in 2003 bij De Molenmakers in dienst. Na zijn eindstage nam hij, op advies van zijn leermeester, het bedrijf over.
De Molenmakers zijn echte vakmensen. En dat vak leer je volgens Rolf vooral door het in de praktijk te doen. Het bedrijf werkt daarom regelmatig met leerlingen. “Je kunt alle maten heel nauwkeurig op gaan schrijven, maar het gevoel met het hout krijg je alleen door ermee te werken. Vergelijk het met punters bouwen of rietdekken: de praktijk is de leerschool.”
Dat vakmanschap is bij een molenrestauratie van groot belang. Iedere molen heeft zijn eigen verhaal, constructie en uitdagingen.
Hout met een verhaal
Bij de restauratie worden verschillende houtsoorten gebruikt. Zo wordt onder andere iepenhout toegepast. Dit hout was een tijdlang moeilijk verkrijgbaar vanwege de iepziekte, maar is inmiddels weer op voorraad.
Ook bilinga, afkomstig uit onder andere Congo en Kameroen, kent zijn uitdagingen. Deze landen houden het zagen van stammen steeds meer in eigen hand. Voor molenbouw zijn vaak bijzondere afmetingen hout nodig en die zijn daar niet altijd leverbaar. In Nederland is er momenteel voldoende voorraad en ligt het hout voor onze molen inmiddels gereserveerd.
Gezaagd op windenergie
Een mooie bijkomstigheid voor de Gieterse Koornmeule is dat een groot deel van het benodigde hout voor onze molen wordt gezaagd bij de zaagmolens van Woudsend (De Jager) en IJlst (De Rat). Het hout wordt daar, uiteraard met behulp van windenergie, gezaagd. Energie-neutraler kan het niet! Ook het ouderwetse smeedwerk in de molen wordt speciaal handgemaakt.
Zo wordt bij de restauratie niet alleen rekening gehouden met de historische waarde van de molen, maar ook met de manier waarop de benodigde materialen worden verwerkt.
De Molenmakers werken voornamelijk in het noorden van Nederland. Op dit moment zijn zij onder andere betrokken bij de restauratie van de Wieker Meule in De Wijk.
Ook de Monnikenmolen in Sint Jansklooster werd onlangs door het bedrijf onder handen genomen. Hier werden onder meer een nieuwe kap geplaatst en de staart en roeden hersteld. Daarmee kan ook deze molen weer jaren vooruit.
Een prachtige aanvulling voor Giethoorn
Rolf kijkt ernaar uit om in Giethoorn aan het werk te gaan. “Giethoorn is prachtig en deze molen maakt het allemaal nog iets mooier!” Bezoekers aan Nederland die louter molens willen zien, zullen naar Kinderdijk of De Zaanse Schans gaan, voor de bezoekers van Giethoorn wordt de molen een mooi extraatje.
Met de start van de restauratie breekt voor de Gieterse Koornmeule een bijzondere periode aan. Stap voor stap wordt de molen weer in oude staat hersteld en compleet gemaakt. Van fundering tot kap, van ramen en metselwerk tot het binnenwerk en de maalstenen: de Gieterse Koornmeule krijgt haar geschiedenis terug.
Stichting De Gieterse Koornmeule